حسنک وزیر

وب اگر چوبه دارم باشد/ دوست دارم که کنارم باشد/ چوبه بر دوش چنان است که گو/ دست در زلف نگارم باشد.

راه اندازی سرویس های رسانه ای ضد فساد

جوامع، هیچ گاه از فساد خالی نبوده­اند، و همواره نیز راه­هایی برای مبارزه با فساد وجود داشته است. مسئله زمانی رخ نشان می­دهد که با ساز و کارهای موجود نتوان از گسترش روزافزون فساد جلوگیری کرد. اولین فکری که به ذهن هر انسان دلسوزی می رسد، این است که سازمان­های ضد فساد گسترش یابند یا برای کارایی بیش­تر آن­ها چاره­ای اندیشیده شود. نمونه­ای از این گونه چاره­جویی­ها را می­توان در لابلای اخبار مشاهده کرد؛

 نماینده چناران خواستار تشکیل کمیته ضد فساد اقتصادی شد( سایت جام جم- 20 اسفند 1385)، لزوم تشکیل نهضت ضد فساد؛ بررسی رابطه انحلال سازمان برنامه و بودجه و گسترش فساد در گفتگو با مهدی پازوکی، اقتصاددان(دنیای اقتصاد- 2/ 2 1393)، مبارزه با مفاسد اقتصادی، بدون سازمان ضدفساد امکان پذیر نیست(سایت الف- 18 اسفند 92).

آن­چه که نیاز به ارائه­ی شواهد و قرائن خاص ندارد این است که گسترش فساد در جامعه­ی ما در وضعیت بحرانی و خطرناکی قرار دارد. کار به جایی رسیده است که سران سه قوه، با هدف مبارزه با فساد، «سمینار ارتقاء سلامت اداری» برگزار می­کنند و ضمن مشارکت فعال در آن، نگرانی­ها و دیدگاه­های خود را اعلام می­کنند. دراین میان رئیس­جمهور، از همه نگران­تر به نظر می­رسد، و بیش از سران سایر قوا از وضع موجود، ابراز نارضایتی می­کند. او به­خوبی دریافته است که مردم ما عادت دارند همه چیز را در «دولت» خلاصه کنند. هم موفقیت ها را، و هم مهم­تر از آن، ناکامی­ها و مشکلات را. البته تجربه نشان داده است که دولتی­ها هم با چنین فرهنگی کاملا همراه و هم­نظر هستند. با این تفاوت که تمایل دارند مشکلات را به گردن دیگران بیاندازند و موفقیت­ها را انحصارا به نام خود، ثبت کنند.

محور اصلی این یادداشت، تاکید بر کاستی­های این نوع نگاه است. تجارب گوناگون کشورهای مختلف نشان داده است که دولت، یک « مجری بسیار بد» برای به اجرا درآوردن بسیاری از سیاست­های خوب است. درا ین رابطه کافی است که صرفا به این گفته­ی معروف توجه کنیم که می­گوید: «قدرت، فساد می­آورد»، و البته هرچه این قدرت بیش­تر باشد، به موازات آن، فساد هم گسترده­تر خواهد شد. حسن روحانی در سخنرانی اخیر خود، اشاره­ای صریح و تلخ به این موضوع داشت. برخلاف تصور عموم، که مخاطب را محدود به نهادی خاص می­داند، باید اذعان داشت که مخاطب این «هشدار» تمامی ارکان دولت است.

 آن­چه در نهاد دولت تولید و مبادله می­شود، «قدرت» است؛ یعنی همان چیزی که بستر لازم را برای رشد و توسعه­ی فساد، فراهم می­سازد. عقل، حکم می­کند که از چنین نهادی، توقع مبارزه­ی واقعی با فساد نداشته باشیم، زیرا هرگونه مسئولیت­تراشی نظارتی برای دولت در زمینه­ی فساد، خود به معنای افزودن یک لایه­ی دیگر بر لایه­های پیچیده­ی فساد است. قدرت موجود در نهاد دولت، به جای آن­که عوامل و کنشگران را از ارتکاب فساد بترساند، آن­ها را وا می­دارد تا برای ارتکاب آسان­تر فساد، به اصطلاح، «دم دولت و متولیان نظارتی آن را ببینند»، و هر چه این حلقه­ی نظارتی قدرت­مندتر باشد، هزینه­های تسهیل­کننده­ی فساد، افزون­تر خواهد شد. از آن­جا که چنین­ هزینه­هایی باید جبران شوند و جبران­کننده­ی آن کسی جز مردم نیستند،این امر، سبب می­شود که در مجموع، نه هزینه­ی ارتکاب فساد، بلکه هزینه­­های زندگی، افزایش یابد.

در هنگامه­های بروز مشکل، میان رشوه­گیرندگان و رشوه­دهندگان(به عنوان یکی از مصادیق فساد)، راه حل، تنها در پرداخت رشوه­ی بیش­تر برای به کرسی­نشاندن حرف یکی از دو طرف، خلاصه می­شود. چنان­چه به هر دلیل، حل مشکل، نیازمند قضاوت نهادهای رسمی باشد، باید بدانیم که اصولا در سیستم­های آلوده به فساد، یکی از پیامدهای رسیدگی رسمی به مشکلاتی از این دست، آن است که باز باید کار را با پرداخت رشوه، پیش برد، و این وضعیت، موجب پدید آمدن تسلسل باطلی از فساد می­شود. بنابراین، «تشکیل کمیته ضد فساد اقتصادی» یا تشکیل هر نوع سازمان ضدفساد دیگری، کار به جایی نخواهد برد.

بنابراین مبارزه واقعی با فساد راهی جز مشارکت دادن مردم، و کمک گرفتن از جامعه­ی مدنی و رسانه­های جمعی برای نظارت بر عملکرد همه­ی دستگاه­های دولتی، غیر دولتی، و حتی بخش خصوصی، وجود ندارد. پیشنهاد این یادداشت، به­طور مشخص­تر «راه اندازی سرویس های رسانه ای ضد فساد» است. سرویس هایی  که هم مجاز باشند، و هم موظف باشند تا به انعکاس اخبار و اطلاعات تمامی ارکان جامعه بپردازند؛ یعنی هر رسانه، همان­گونه که سرویس حوادث و ورزشی و غیره دارد، لزوما و در شرایط کنونی، خود را موظف به داشتن سرویس ضد فساد هم بداند. فقط در چنین وضعیتی است که می­توان امیدوار بود که «شفافیت»، نوری بر تاریک­خانه­ها بیافکند و با افزایش هزینه­های فساد، جامعه­ای پاک را نوید دهد.

این یادداشت در تاریخ 19 آذر 1393 در سایت فرارو به نشانی: http://fararu.com/fa/news/216596/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B3%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B3%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8% A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C و با عنوان: «راه مبارزه با فساد؛ تشکیل سرویس‌های رسانه‌ای » منتشر شد.

 

  
نویسنده : اصغر احمدی ; ساعت ۱٠:٢٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/٩/٢۳